Op de programmablaadje stond een cementen overwinningsbeker. Er klom een vrouw bovenop, in een gele jurk. Op haar schouders wiebelden twee vrouwen. En daarbovenop hield er zich nog eentje vast. Het was de folder van Vrouwenkracht oftewel de Internationale Vrouwendag op 8 maart in Turnhout. Het was in het Paterspand te doen, van tien tot halfacht, met muziek, tips, informatie, wandelingen en verhalen uit de hele wereld. Van vrouwen voor vrouwen. En mannen.

De folder maakt duidelijk wat Vrouwenkracht is: feest in het Paterspand, feest met een randje. Want een beker van cement blinkt niet en aan de grote overwinning zijn vrouwen nog lang niet toe. Daarvoor is er nog te veel ongelijkheid, zijn er nog te veel klachten. Op de tweede verdieping hangen ze aan de kapstok: vier burka's uit Afghanistan, om eens te proberen hoe het is om de wereld door een lichtblauw gaasje te bekijken. Rita Broeckx uit Retie neemt de proef op de som en past.
“Wacht”, zegt haar zus Mia, “je doet hem scheef aan. Het roostertje zit fout. Je moet hierdoor kijken.” Ze friemelen met de blauwe stof tot het goed zit. Daarna wil het gezelschap weten hoe het is onder de burka. “Warm”, klinkt het vanonder het nylon. “Ik krijg hier amper asem.” De moeder van de gezusters besluit: “Wij zijn niet speciaal feministen, maar een beetje aandacht voor de vrouwen mag wel. Daarom zijn we vandaag hier. Het verhaal dat we daarnet gehoord hebben was de moeite. ”

Witte burka's

Jennie Vanlerberghe is een felle madam uit de Vlaanders. Ze heeft een vrouwencentrum opgericht in Afghanistan. Niet om er te preken over emancipatie. (Veel te gevaarlijk in Afhanistan!) Wel om samen thee te drinken, te naaien of te leren lezen. Wie haar avonturen wil horen, moet zich reppen naar Zaal Norbertus. De zaal is stil. Turnhout kijkt naar de foto's van Kaboel. Jennie vertelt over de levens onder de burka's. Burka's komen in kleuren. Lichtblauw is normaal. Wit is vrouwen die net een zoon baarden. Bruine burka's zijn voor eeuwig ongehoorzame vrouwen. Bij een steniging wordt een vrouw tot aan de schouders begraven. Stenen hebben een diameter van minstens zes centimeter. Jennie heeft de plaatselijke mullah omgekocht met 300 euro, een Afghaans jaarloon. In ruil ondertekende de mullah een Perzisch contract waarin stond dat hij in de moskee nooit meer zou preken tegen de vrouwen. Er waren namelijk klachten over de vrouwen die uit het centrum naar buiten wandelden. Sommige mannen stoorden zich aan de vrolijkheid onder hun burka's. Ze zouden zich wellicht dood ergeren in Turnhout.

Bleke brownies

Het is druk in het Paterspand. Er huppelen kleine kinderen met ballonnen over het kiezelpad en bij de ingang staan heel veel damesfietsen met boodschappenmandjes en zakken aan weerskanten. Aan de ontvangsttafel zit een damestrio van Viva-SVV. “De rode tegenhanger van de KAV”, lachen ze. “Maar het verschil telt hier vandaag niet. Vandaag is een vrolijke dag. Internationale vrouwendag is één verjaardag voor alle vrouwen tegelijk, over de hele wereld. Dat doet me wat”, zegt Jefke Malfait. Ze heeft een roze pluimpje achter de badge van Vrouwenkracht gestoken. En ze snoept van de koekjes die iemand van Vormingplus heeft gebakken. “Behalve lekker, weet ik niet hoe ik de koekjes moet noemen. Bleke brownies? Of iets wat op peperkoek lijkt? Zolang het smaakt, maakt het niet uit.”
Het had gerust het adagium kunnen zijn voor het publiek in het Paterspand, mensen in alle maten en soorten: slanke meisjes, volslanke vrouwen, mannen met baarden, mannen met staartjes. Ze nemen allemaal een kijkje in de patio waar vijftien organiserende organisaties zichzelf voorstellen. Het gaat zusterlijk van christelijk over socialistisch naar liberaal en los van de politiek met 11.11.11 of Wereldsolidariteit.

Lillend billenvlees

In het kerkgebouw van wijlen de bruine paters gaat het intussen hard. Famba speelt ten dans. En Famba, dat zijn 15 trommelvrouwen en drie danseressen à la carnaval in Rio, maar dan zonder bikini's en lillend billenvlees. Nochtans is Braziliaanse percussie wél de specialiteit van Famba. In plaats van pluimen in de poep zijn de accessoires roze beenverwarmers, fluffy boa's en glitterzonnebrillen. Fiesta feminista is de slogan. De Famba-leden zijn allemaal lesbisch of biseksueel. “Hoeft niet per se”, zeggen ze. “Het is alleen wel zo. Het enige wat verplicht is, is vrouw zijn. En eventueel moet je kunnen verdragen dat iedereen denkt dat je lesbisch bent. We zijn vijf jaar geleden begonnen om lawaai te kunnen maken op betogingen. Hoe maak je anders een minderheid zichtbaar!” En of we de dames nu willen excuseren. De Fambamobiel staat buiten te draaien. Het zijn drukke dagen voor de drumband. “We moeten dit weekend op drie plaatsen gaan spelen voor de Internationale Vrouwendag.”

Dertien in april

Nele Van Hout en Lise Heireman zijn twee vriendinnen. Ze worden allebei dertien in april en zitten parels te rijgen aan een tafeltje. Voor de meisjes ligt het schema van de diamantknoop: op, onder, in, uit en door, door. De papa van Nele werkt bij Vormingplus Kempen. Daarom zijn ze hier. Ongelijkheid tussen mannen en vrouwen? De meisjes liggen er niet van wakker. “We zien er anders uit”, zeggen ze. “Maar we zijn wel gelijk. Feminisme? Nee, we weten niet wat dat wil zeggen. Het lijkt een beetje op féminin uit de Franse les. Misschien dat we dat nog ooit leren in de godsdienstles?”
Dalia Basurco doet de meisjes de diamantknoop nog een keer voor. Dit is een workshop over Peru: Raiz Andina, wortel uit de Andes in het Nederlands. Dalia doet de uitleg. Ze werd geboren in Peru, vroeger het kloppend hart van het Incarijk in Zuid-Amerika. Lang geleden kwam ze naar Brussel om te studeren. “En ik maar bellen met mijn mama om te zeggen dat ik terug naar huis wilde”, zegt ze. “Het monster van alleen te zijn? Ken je dat? Maar na een feest met folkloredans kwam ik iemand tegen die mijn man werd. Later”, lacht ze. “Want ik had toen nog wel een lief in Peru.”
Na veel vijven en zessen trouwde Dalia Basurco. Nu woont ze in Mortsel en zit ze er in de gemeenteraad. “Straks komt mijn man me ophalen. Als de match van Westerlo gedaan is.” (lacht)

De bus van 9.15

Op het podium kondigt Annemarie Picard kordaat het optreden aan van De valse teefjes, vrouwen met veel noten op hun zang zeggen ze zelf. Ze staan met hun sacoche op het podium en laten zich begeleiden door een viool, een accordeon en een kleine tuba. Johan Luyckx en zijn echtgenote zitten samen met hun kleinzoon Milan aan een tafeltje. Ze drinken koffie en eten een broodje. “Het is een goed plan om de positie van de vrouw onder de aandacht te brengen”, zegt Johan. “Tenslotte is de achterstelling van loon naar werken er nog altijd.”
“Weet je wat zo goed is aan deze dag?”, zegt de aanschuivende Tilly Thimm, “de verhalen die je hier hoort, komen uit eerste hand, rechtstreeks van de vrouwen in de Dominicaanse Republiek, Roemenië of Afghanistan. Ik krijg er een raar gevoel van. Ik kan maar niet begrijpen hoe er op sommige vrouwen wordt getrapt. Kindermachines, meer zijn ze op sommige plaatsen niet. Maar het is vandaag niet allemaal ellende hoor! Er gebeuren hier ook leuke dingen. Je kunt je hier goed amuseren. Ik kan het weten want ik heb vandaag om kwart over negen de bus al genomen in Mol. Mijn man kon niet meekomen, want hij wilde het podium van de harmonie helpen afbreken. Gisteren heb ik voor hem een grote kom maaltijdsoep gemaakt om mee te nemen. Ook als ik er niet bij ben, zal hij niets tekortkomen.”

Dingen in drie stukken

Tilly Thimm is de oudste dochter van dertien Duitse kinderen. Ze is opgegroeid in Kassel. “Verder kwam het Belgische leger niet”, lacht ze. “Mijn man was er militair en ik ben samen met hem afgezwaaid. Nu woon ik al 45 jaar in Mol. Mijn hobby is bakken. Ik bak alles: taart, cake en dingen die in drie stukken zijn gevallen.” Maar wat Tilly niet vertelt is dat ze een doorgewinterde vrijwilliger is. Vandaag wordt namelijk een boek voorgesteld over de Kempense Vrouwenkracht. Daarin staan 21 portretten van vrouwen die zich kosteloos inzetten voor anderen. Tilly staat erin. En haar foto staat op de tentoonstelling die doorlopend te bezoeken valt. Het verhaal van Tilly staat op pagina 87. “Het is gewoon een kwestie van vrije tijd”, zegt ze. “Al moet ik toegeven dat het soms te veel is om in de tijd te kunnen. Maar ik doe het graag.” Gevraagd naar het vrijwilligerswerk dat ze doet, antwoordt ze dat het te veel is om op te sommen. Lezen gaat sneller. En dus lezen we dat ze al 23 jaar weegmoeder is bij Kind & Gezin, dat ze een hobbyclub leidt, dat ze drie keer per week handmassages geeft aan de bewoners van het rusthuis, dat ze haar man helpt in de harmonie en dat ze bij toneelgroep De roodborstjes zit. Tilly vindt dat we er geen poeha rond moeten maken. Ze doet het gewoon graag. Net zoals de anderen in het boek. Eentje van hen is op het podium geklommen. Ze heet Barabara Dex en ze sluit Vrouwenkracht anno 2009 af met luide stem. Als ik naar buitenga passeer ik langs Marc Dex. Hij zit aan een tafel te glimmen van trots. Voor hem ligt een stapeltje cd's van zijn dochter. Raar dat mannen geen internationale dag voor zichzelf hebben, denk ik. Maar onderweg naar het station lees ik op de ruit van een kapsalon: Iedere woensdag mannendag.

Tekst: An Olaerts | Foto's An Nelissen